20220517 - Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: -elaz eta -laren / Jose Mari Pastor / Oskorri

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

-elaz eta -laren

-> *egitura oker hau zabaltzen ari delaz ohartu naiz

Gero eta maizago entzuten eta irakurtzen ditugu izenburuko esaldiaren antzekoak. Erdararen eraginez sortutako kalko sintaktiko okerrak dira. Hona hemen, Interneten topatutako zenbait adibide:

  • *Berehala erantzutea hobe delazkonturatu ginen.
  • *Azala leunago eta indartsuagoa nuelazberehala ohartu nintzen.
  • *Aurrera jarraitu zuen izugarrizko zauria zuelazjabetu gabe.

Beste modu honetan behar dute zuzenak izateko:

  • Konturatu ginen hobe delaberehala erantzutea.
  • Berehala ohartu nintzen azala leunago eta indartsuago 
  • Aurrera jarraitu zuen izugarrizko zauriazuela jabetu gabe.

Ez ahaztu testuinguru bakar batean ere ez dela zuzena -e)laz egitura.

-> *egitura hau okerra delaren susmoa dut.

Euskaraz, testuinguru bakar batean ere ez da zuzena -laren egitura. Hortaz, susmoa bakarrik ez, ziurtasun osoa izan behar dugu. Esaldi hau eta hau bezalakoak erabat okerrak dira:

*Egitura hau okerra delaren susmoa dut.

Hiru aukera hauek behintzat baditugu esaldi hori zuzen emateko:

a) Egitura hau okerraden susmoa dut.

b)Egitura hau okerradelako susmoa dut.

c) Susmoa dut egitura hau okerra dela.

Gehiago jakin nahi izanez gero, kontsultatu Euskaltzaindiaren 116. araua: 116 -eLAKO eta -eN atzizkiak izenak gobernaturiko perpaus osagarrietan

https://eibz.educacion.navarra.es/blogak/akatsak/2014/04/29/okerra-egitura-oker-hau-zabaltzen-ari-delaz-ohartu-naiz/

Mintzanet-Euskararen Etxean

Hendaiako Mintza Egunean parte hartuko du MINTZANET egitasmoak

Euskaltzaleen Topagunearen ekimenez, Euskal Herriko Mintzalagun eta euskaltzale guztiak elkartuko dituen hitzordua iristear da. Ekainaren 5ean, harreman berriak sortu eta mintzapraktika egitasmoa ezagutzeko aukera egongo da, Hendaian, eta MINTZANET ere bertaratzeko asmotan da. Bidelagun eta bidelari zaretenok gonbidatuta zaudete. Adi, maiatzaren 30a baino lehen eman behar duzue izena ondoko formularioa betez.

Hogeita hamar urte betetzear dira Donostiako Bagera Euskaltzaleen Elkarteak  lehen mintzalagun taldeak martxan jarri zituenetik eta, gaur egun 6000pertsonatik gora elkartzen dira Euskal Herri osoan astero euskarazko mintzapraktika egiteko; beste 1000 aritzen dira sarean. Azken bi urteetan sarea izan da momentu batzuetan elkartzen jarraitzeko aukera eman diguna, eta asko handitu da parte hartzea. Hala, MINTZANET egitasmoko eta Jalgi Hadi Mundura euskara elkarte birtualeko lagunek berebiziko protagonismoa izango dute aurtengo Mintza Egunean. 16:15ean munduko hainbat txokotatik jaira batuko diren euskaldunekin bat egingo dugu!

Maiatzaren 30era arte duzue izena emateko aukera. Bertaratzeko, autobusak antolatu dituzte, eta bazkaltzeko aukera ere egongo da.

Ekainaren 5ean Euskal Herriko txoko guztietara zabalduko dugu MintzaPoza praktikatzeko deia eta mingainak gustura astintzeko moduko egitaraua prestatu dute.

Informazio guztia duzue hemen.

Miriam Varona-Mintzanet bere ahotan

Miriam Varona, bidelaria: “Jariotasunean asko aurreratu dut. Beldurra kendu diot euskarari”

Gasteiztarra da Miriam Varona (1993). Erizaina lanbidez, abenturazalea arimaz. Motxila hartuta bidaiatzea du gustuko, dantzatzea, lagunekin zein familia giroan. Txikitan hasi zen euskara ikasten, baina batxilergoa gaztelaniaz egin eta unibertsitate garaian harremana berreskuratzeko saiakerak egin bazituen ere, ez zuen lortu. Mintzanet egitasmoa ezagutu duen arte.

Euskara “oso gutxi, ezer ez esateagatik” erabiltzen den inguruan bizi da, eta C1 mailako azterketa gainditzeko praktikatu beharrak bultzatuta, sarera jo zuen, era bateko zein besteko egitasmoak aurkitzeko asmoz: “Google-en bilatu nuen mintzapraktika egiteko aukerarik ote zegoen, eta berehala Mintzanet agertu zitzaidan. Aurkitu nituen guztietan onena iruditu zitzaidan, dudarik gabe. Oso erosoa da”.

Izena eman eta berehala elkartu genuen Miriam mintzakide batekin. Urtebetez aritu da bidelagun bilbotarrarekin whatsapp bidezko bideo deien bitartez saioak egiten -lehenago beste kide bat ere izan zuen-, eta hari eskertuta azaldu zaigu: “Oso ondo bideratzen nau, eta oso jatorra da. Euskara maite du, eta nabaritzen da. Beti neure ordutegietara moldatzen da. Zorte handia izan dut”.

Behin C1 mailako azterketa gaindituta, ez dio euskaraz hitz egiteari utzi, izan ere, “gustua hartu” diola aitortu digu: “Jariotasunean asko aurreratu dut. Beldurra kendu diot euskarari”. Eta praktikatzeko gogoa ere ez zaio itzali. Maila bereko mintzakide batekin elkartzeko eskaera egin, eta hala egin dugu. Gaur bertan ekingo diote saioei. “Euskara niretzat neure herriko hizkuntza da, eta harro sentitzen naiz”.

Mintzodromoa

Ikasturteko azken Mintzodromoan parte hartu du Mintzanetek

Euskaraz aritzeko ohitura, trebetasuna eta erraztasuna lortu nahi dutenak eta euskaraz normaltasunez aritzen diren laguntzaileekin mintzapraktika taldeak antolatzen ditu BAGERA ELKARTEAk, eta atzo, maiatzaren 11n, egin zuten 2021/2022 ikasturteko azken MINTZODROMOA.

San Telmo Museoan izan zen, eta mintzanet egitasmoko koordinatzaileak bertan izan ginen laguntza ematen. Bi txandetan, 10:00etan eta 11:00etan, laguntzaile, dinamizatzaile, bidelagun aritzeko gonbidapena jaso eta onartu, giro paregabe sortu zen Klaustroan.

Hiru gai hizketagai -garai bateko eta gaur egungo sehaskak, Lemoizko Zentral Nuklearra eta korseak-, euskara hutsean euskara ikasleekin solasean pasa genuen goiza. Mintzanet egitasmoko eskuorriak banatu genituen, euskara online eta doan praktikatzeko aukera aurkeztuz.

Getxoko Berbodromoan ikusiko dugu maiatzaren 19an elkar, eta Hendaiako Mintza Egunean jai-giroan elkartuko gara, ekainaren 5ean.

Mintzo m11
20220510 - Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: hitz iragarleak / Jose Mari Pastor / Amak

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

HITZ IRAGARLEAK (I)

Euskaraz, askotan, zenbait giltza-hitz esaldiaren atze-atzean gelditzen zaizkigu, hain zuzen ere, mezua lehenengoan interpretatzen laguntzen dizkigutenak. Horrelakoetan, esaldia oso-osorik irakurri arte itxaron behar izaten du irakurleak esanahiaz jabetzeko. Erreparatu, adibidez, ondoko esaldi honi:

-> Egia da langileen % 5,64k ez duela inolako hizkuntza-eskakizunik egiaztatu, 86/1997 Dekretuak xedatutako lanpostuaren derrigortasun-data aspaldidanik gaindituta EGON ARREN.

Zer egin menpekoa hain luzea bada? SEMAFORO moduko bat jarri: HITZ IRAGARLEA

-> Egia da langileen % 5,64k ez duela inolako hizkuntza-eskakizunik egiaztatu, NAHIZ ETA 86/1997 Dekretuak xedatutako lanpostuaren derrigortasun-data aspaldidanik gaindituta egon.

Trebakuntzako ariketa-liburua

Iñaki Varona eta Karmele Oria

20220503 - Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: Begizko / kutun / EMSIME Katalogoa

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

begizko

iz. Pertsona batzuek begiraldiaren bidez eta aztikeriaz, batez ere umeengan, eragiten omen duten kaltea.

Begizkoaz joa gertatu. Begizkoan sinetsi. Begizkotik norbait gordetzeko bideak.

begizkoa egin 

Umeari azkonarraren erpea ipintzea, begizkoa egin ez diezaioten.

Euskaltzaindiaren hiztegia

begizkoa egin

Honen azpisarrera da:  begizko

1 echar/hacer mal de ojo, aojar

umeari azkonarraren erpea ipintzea, begizkoa egin ez diezaioten: ponerle una garra de tejón al niño, para protegerle contra el mal de ojo

Elhuyar hiztegia

Jeni Galdos-Mintzanet bere ahotan

Jeni Galdos, bidelaguna: “Euskararen egoerak dezente kezkatzen nau, baina erabiltzen dugunok ez dugu etsiko!”

Urretxuarra da sortzez Jeni Galdos (1984), eta Legazpiko Bellota Agrisolutions enpresan egiten du lan, prozesuko ingenieri bezala. Pertsona alaia eta irekia dela aitortu digu, eta mendia, bertsolaritza eta lagunekin egotea ditu afizio. Mintzanet bere ahotan atalean kontatu digu egitasmoan bizi izan duen esperientzia:

“Konfinamentuan geundela erabiltzen ez nuen Twitter aplikazioa berriro erabiltzen hasi nintzen eta bertako txio batean izan zuen Mintzaneten berri. Etxean geundenez, ezin irtenik, izen ematea erabaki nuen, denbora banuen eta laguntzeko aukera bat izan zitekeen. Ez du denbora askorik eskatzen, eta jendeari laguntzeko tresna oso baliogarria iruditu zitzaidan. Oso erosoa da, etxetik mugitu gabe, mugikorraren edo ordenagailuaren parean jarri eta listo. Gaur egun gainera oso ohituta gaude honetara. Bestalde esan beharra daukat horrek ere hoztasuna ematen diola elkarrizketari batzutan.

Izena eman eta berehala jarri ziren Mintzanet egitasmoko kudeatzaileak nirekin harremanetan, bidelari bat bazenutela esan eta elkartu gintuzten. Udara arte, gutxi gorabehera, hamabostean behin egiten genuen hitzordua, eta ordundik nahiko utzia dugu. Bera nahiko lanpetuta dabil eta ez du denbora askorik. Hala ere, oso harreman jatorra izaten jarraitzen dugu, hori bai harremana aldatu egin da. Orain bideo deiak gutxiago egin arren, whatsapp eta sare sozialen bidez maiz egoten gara.

Egia esan, nire bidelariak maila txukuna du, praktikatzea behar. Baina argi dago geroz eta gehiago praktikatu hobekuntzak nabari direla. Bere kasuan, bikotekidea euskalduna da baina ohitura dute frantsesez egiteko (oihutura hori dute eta aldatzea zail egiten omen zaio bikoteari), beraz, horregatik jo du Mintzanetera, praktikatzen eta hobetzen jarraitzeko.

Euskara, bidelagun

Euskara txiki-txikitatik ezagutu dut etxean, neure ama hizkuntza da eta zorionez inguru euskaldun batean hezi naute. Neure ingurua oso euskalduna da gaur egun, hori izan delako neuk bilatu dudana hain zuzen ere. Lagun taldea euskalduna dut, euskara elkarte bateko partaide ere banaiz,  aisialdiko begirale ere izana naiz (beti euskeraz), bertsolaritza mundian ere muturra sartua dudala esan daiteke….. eta egia esan ez nuke inondik inora guzti hau aldatuko.

Nire inguruarekin eta ingurukoekin oso zoriontsua naiz. Hala ere, esan beharra daukat euskararen erabilera ez dela nik nahi nukeen bezainbeste handia. Euskararen egoerak dezente kezkatzen nau baina beno…. Egiten dugunok ez dugu etsiko!”

Jeni Galdos-Mintzanet
20220426-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: ikusi naiz, ikusiko gara / Joan Baez / Gernikako bonbardaketaren 85. urteurrena

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

Euskara hobetzen

IKUSI NAIZ / IKUSIKO GARA

Ez da zuzena DU aditza DA aditz gisa jokatzea:

Ibaira bota da. Ibaira bota du bere burua.

Egoera horretan ikusi naizenean, ihesari eman diot.

Egoera horretan gertatu naizenean, ihesari eman diot.

Neure burua egoera horretan ikusi dudanean, ihesari eman diot.

 

Ikusiko gara formula zabaldu da (egongo gara esaten den modu bertsuan edo), baina ELKAR erabili behar dugu:

Laster ikusiko gara

Laster ikusiko dugu elkar 

Laster egongo gara elkarrekin

Hauxe irakurri genion Juan Luis Zabalari, eta beharbada, askotan, pedante ez gelditzeagatik erabiltzen dugu gaizki:

«Nik badakit ‘ikusi zaitut’ zela kasu horretan esaldi zuzena, baina ‘ikusi dizut’ esan diot, bestela oso pedantea gelditzen zelako». Eta neuk ere harrapatu izan dut inoiz neure burua —inguruan Zelig banintz bezala kamuflatzeko joerak hartaratuta— «ikusi zaitut» esan beharrean «ikusi dizut» esateko zorian.

Beste kasu batzuetan, aditzak DA jokoa ere onartzen du, eta egoki dira orraztu naiz, garbitu naizeta bakarrik aurkitu naiz esaldiak. Ez, jakina, arropa erosi naiz.

Morfosintaxiaren inguruko zalantzak eta argibideak. Patxi Petrirena

20220419-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: aditzaren aspektua eta kalkoak / Andoni Egaña / Zientzia eta natura

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

Aditzaren aspektua eta kalkoak (I)

Erdararen eraginez, baztertzekoak diren joera desegoki batzuk ari dira zabaltzen azken urteotan. Hauek bereziki:

  1. a) Ez da zuzena, etorkizuneko kontuez ari garela (planak egitean, aginduak ematean, mesedeak eskatzean…), aspektu burutugabea erabiltzea gertakizunekoaren ordez (edo bestelako molde bat erabili ordez):

*Gauean, joaten gara zinemara?

 Gauean, zinemara joango (al) gara? / Zer iruditzen zaizu gauean zinemara joaten bagara?).

*Ematen didazu liburua?  Emango (al) didazu liburua?

*Zer, hasten gara lanean? Zer, hasiko (al) gara lanean?

 

  1. b) Ez da zuzena agintera-modu batzuetan aspektu burutugabea edo puntukaria erabiltzea gertakizunekoaren ordez:

*Goaz? Joango (al) gara?).

*Bueno, zer, goazen? Joango gara?Baina Bueno, zer, ba al goaz? zuzena da, beste esanahi batekin.

  1. c) Desegokia da latin-hizkuntzen aukera estilistikoa den ‘orainaldi historikoa’modu kalkatuan erabiltzea. Aspektu burutua dagokie horrelakoei euskaraz:

*1955ean jaiotzen da  1955ean jaio zen / jaioa da

*1964an sortzen da elkartea 1964an sortu zen / sortua da elkartea

Euskara batuaren eskuliburua (moldatua)

 

20220412-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: oraindik eta artean / Felipe Juaristi / Krusak

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

Oraindik / artean

Ezin da eman arau zorrotzik, euskaldun askorentzat sinonimoak baitira bi adizlagunok.

Aukera biak dituzten hizkeretan, oraindik eta artean bereizi egiten dira, eta, orduan, artean erabiltzen da iragan denaz aritzeko. 

Diruaren kontuak egin barik nengoen, artean ez baininduen urrearen promesak kezkatzen.

Lan hori egin zuen, artean alkate zela.

Abrahamek artean ez zuen seme-alabarik. 

Euskara batuaren eskuliburua

 

Sarritan nahasten ditugu bi adizlagun hauek erdararen eraginez. Aukera biak dituzten hizkeretan, horrela jokatuko dugu.

ARTEAN erreferentzi unea iraganekoa denean erabiliko dugu.

ORAINDIK orain hitzetik dator, eta, beraz, orain gertatzen ari diren egoeretan erabiliko dugu.

 

Hamarrak ziren eta ARTEAN eguzkia zegoen.      

Hamarrak ziren eta ORAINDIK eguzkia zegoen.

 

Hamarrak dira eta ORAINDIK eguzkia dago.

Hamarrak dira eta ARTEAN eguzkia dago.

 

Herenegun, ARTEAN lanak egin gabe zeuden.

Herenegun, ORAINDIK lanak egin gabe zeuden.

 

Gaur, ORAINDIK lanak hasi gabe daude.

Gaur, ARTEAN lanak hasi gabe daude.

 

Erreferentzi unea etorkizunekoa denean, ARTEAN ere erabil daiteke:

Bihar goizean, ARTEAN hemen izango gara.