20220524 - Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: Hura bera, hark berak / Ezkabako gotorlekuko iheslariak / Ikor Kotx

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

Hura bera’, ’hark berak’…

Izen edo izenordain bati bera aposizio moduan eransten zaionean, biak berdin deklinatu behar dira:

ez

bai

 

Irazusta bera

Irazustaberak

Irazustak berak

Irazusta_ berari

Irazustari berari

Irazusta­_ beraren

Irazustaren beraren

20220510 - Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: hitz iragarleak / Jose Mari Pastor / Amak

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

HITZ IRAGARLEAK (I)

Euskaraz, askotan, zenbait giltza-hitz esaldiaren atze-atzean gelditzen zaizkigu, hain zuzen ere, mezua lehenengoan interpretatzen laguntzen dizkigutenak. Horrelakoetan, esaldia oso-osorik irakurri arte itxaron behar izaten du irakurleak esanahiaz jabetzeko. Erreparatu, adibidez, ondoko esaldi honi:

-> Egia da langileen % 5,64k ez duela inolako hizkuntza-eskakizunik egiaztatu, 86/1997 Dekretuak xedatutako lanpostuaren derrigortasun-data aspaldidanik gaindituta EGON ARREN.

Zer egin menpekoa hain luzea bada? SEMAFORO moduko bat jarri: HITZ IRAGARLEA

-> Egia da langileen % 5,64k ez duela inolako hizkuntza-eskakizunik egiaztatu, NAHIZ ETA 86/1997 Dekretuak xedatutako lanpostuaren derrigortasun-data aspaldidanik gaindituta egon.

Trebakuntzako ariketa-liburua

Iñaki Varona eta Karmele Oria

20220405-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: zenbakiak / ‘Diskalkulia’ / Kalkulagailua

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

Zenbakiak

0

zero

20

hogei

2

bi (biga)

21

hogeita bat

5

bost (bortz)

25

hogeita bost

13

hamahiru

35

hogeita hamabost (hogeita hamabortz)

17

hamazazpi

70

hirurogeita hamar

18

hemezortzi (hamazortzi)

80

laurogei

19

hemeretzi

90

laurogeita hamar

 

101

ehun eta bat

600

seiehun

300

hirurehun

700

zazpiehun

400

laurehun

800

zortziehun

 

234

berrehun eta hogeita hamalau

567

bostehun eta hirurogeita zazpi

1.200

mila eta berrehun

1.201

mila berrehun eta bat

13.425

hamahiru mila laurehun eta hogeita bost

47.689

berrogeita zazpi mila seiehun eta laurogeita bederatzi

 

ETA, ZENBAKIAK EMATEAN

– 1.500, 2.700 eta gisako zenbakiak tradizioan eta emendiozkoarekin eman izan dira euskaraz, eta sistema hori da hobestekoa egun ere:

1.500 > *mila bostehun (> mila eta bostehun);

2.700 > *bi mila zazpiehun (> bi mila eta zazpiehun); *bi milioi zazpiehun mila euro (> bi milioi eta zazpiehun mila euro);

1.200.000 > *milioi eta berrehun mila, *milioi bat berrehun mila (> milioi bat eta berrehun mila).

Ohitura hori salgaien prezioak eta kirol-proben emaitzak emateko ere gorde da orain arte:

Kafea bat hogei da (> Kafea bat eta hogei da). 22 eta 14 nagusitu zen Olaizola II.a finalean.

Hiru bat irabazi du Osasunak (> Hiru eta bat irabazi du Osasunak).

– Baina mila (1.000) zenbakitik gora, eta kendu egiten da ondoren datozen ehunekoetan ere agertzen bada: mila eta berrehun, baina mila Ø berrehun eta bi; mila eta laurehun, baina mila Ø laurehun eta bi. [7. arauaEH]

 

1.500

*mila bostehun

mila eta bostehun

2018an gaude

*bi mila hemezortzian

bi mila eta hemezortzian

2,20 € d(ir)a

*bi (euro) hogei  d(ir)a

bi (euro) eta hogei d(ir)a

2-1 irabazi dugu

*bi bat irabazi dugu

bi eta bat irabazi dugu

Euskara Batuaren Eskuliburua

20220222-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: Ezina eta ahala / Kattalin Miner / Goiena

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

EZINA ETA AHALA adierazteko moduak (I)

  1. ADITZ JOKOA

DAITEKE edo  DEZAKE erako aditzez ari gara. Ez ahaztu –ke amaierari beste –e– bat gehitzen zaiola -LA edo -N eranstean.

  • Joan GAITEZKEela esan digute.
  • Jan DEZAKEen galdetu du.
  1.  AHAL eta EZIN hitzak

Askotan, AHAL hitza izen modura jokatzen dugula esan liteke:

  • Egizu, AHAL baduzu.

AHAL eta EZIN aditzarekin batera erabiltzen direnean, aditzaren laguntzailea zaindu behar da: DA DU

 

  • Ezin *DUTjoan / Ezin NAIZ joan
  • Ahalegindu da, baina ezin izan du (aditz nagusia aipatu gabe)
  • Joan ahal naizZuzena da, baina euskaldun askorentzat arrotza
  • Joaten ahal naizZuzena da, baina mendebaldekoentzat arrotza

Forma horien lekuan JOAN NAITEKE edo zerrenda honetako besteren bat erabiltzen dugu euskaldun gehienok. Kontuz! Gauzak ez dira nahasi behar. Laguntzaile bakoitzak bere jokabidea ezartzen dio aditz nagusiari:

 

  • *Ikus ahal izan dugu. Ikusi ahal izan dugu
  • Eskura dezaket = Eskuratu dezaket
  • Ezin ninteke ager = Ezin ninteke agertu

Bestalde, aditz lokuzio asko ere sortzen ditu EZINek, erabilgarriak guztiak:

  • Joan ezina dauka / du
  • Joan ezinda / ezinik / ezinez / ezinka dago
  • Ezin joana dauka / du
  • Ezin joanez dago
20220215-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: Atzerriko izenen ahoskera/Lourdes Oñederra/Pako Eizagirre

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

AHOSKERA

Atzerriko izenen eta hitzen ahoskera

Atzerriko izenak euskarazko grafiara ekarriak izan badira, euskararen arauak betez ahoskatzen dira (alegia, euskal hitzak balira bezala): Andaluzia, Bartzelona, Belgika ([g], alegia], Bordele, Egipto ([g], alegia), Florentzia, Valentzia, Zipre… ( g letra (ge) erdal hitzen deklinabidea)

Horien artean badira beste alfabeto batzuetatik (zirilikotik, adibidez) moldatuak ere; esate baterako, Jalta edo Sarajevo. Horiek ere euskal moldera ahoskatu behar dira: [Yalta] eta [Sarayebo] ( j letra (jota)). Zalantzarik izanez gero, egokiena 158. araura jotzea da.

  Euskaraz jatorrizko hizkuntzan bezala idazten diren izen bereziak —lekuak, pertsonak, erakundeak, markak…— jatorrizkoan bezala (ahalik eta gertuen) ahoskatzekoak dira ahoskera zainduan.

   – Gaztelaniazko Jaén, Algeciras, Ciudad Real, Juan eta abar, gaztelaniaz bezala ahoskatzekoak dira;

   – Frantsesezko Avignon, Racine, François, Jacques eta abar, frantsesez bezala;

   – Ingelesezko James, Francis, George, Nicholas, Cambridge, Botswana, Google eta abar, ingelesez bezala;

  –  Italierazko Da Vinci, Perugia, Pirandello, Venezia eta abar, italieraz bezala. Eta beste horrenbeste gainerako hizkuntzekin. [158 eta 184. arauak]

Oharra: 87. arauaren arabera, Zaragoza, Zamora eta Ceuta izenak bai gaztelaniaren moldera [Ɵ], bai euskararen moldera [z] ahoska daitezke.

Euskara batuaren eskuliburua

20211228-Bost minutuko ikastaroajpg

Bost minutuko ikastaroa: Gabonetako hiztegia; Ahotsak.eus; Hator hator (Kherau)

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

Gabonetako hiztegia:

Gabonak, Eguberriak: Navidad / Noël

Gabon-gaua: La Nochebuena / La nuit de Noël

Eguberri-eguna: Día de Navidad / Le jour de Noël

Urtezahar-gaua, Gabon zahar gaua: El día de Nochevieja/La nuit de la Saint-Sylvestre

Urteberri-eguna: Día de Año Nuevo / Le jour de l’an

Eguberri on!: ¡Feliz Navidad! / Joyeux Noël!

Urteberri on!: ¡Feliz año nuevo! / Bonne année!

 

LETRA-ZOPA

https://wordwall.net/es/resource/7225060/gabonetako-hiztegia
Mintzanet-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: hobe, hobeto, hobeki; ‘Liztorrek asmatu zuten egungo papera’; ‘Telelanaren oinarrizko glosarioa’

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

20210601-Mintzanet-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: niretzat eta nire ustez; Andoni Egaña; Usteak erdia ustel

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

20210525-Mintzanet-Bost minutuko ikastaroajpg

Bost minutuko ikastaroa: Hitz iragarleak II; Maite López Lasheras; Alaa Daraghme

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

Mintzanet-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: -garri / -kor; Googleren itzulgailuaren genero estereotipoak; Izan liteke (Don Inorrez)

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila