20220503 - Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: Begizko / kutun / EMSIME Katalogoa

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

begizko

iz. Pertsona batzuek begiraldiaren bidez eta aztikeriaz, batez ere umeengan, eragiten omen duten kaltea.

Begizkoaz joa gertatu. Begizkoan sinetsi. Begizkotik norbait gordetzeko bideak.

begizkoa egin 

Umeari azkonarraren erpea ipintzea, begizkoa egin ez diezaioten.

Euskaltzaindiaren hiztegia

begizkoa egin

Honen azpisarrera da:  begizko

1 echar/hacer mal de ojo, aojar

umeari azkonarraren erpea ipintzea, begizkoa egin ez diezaioten: ponerle una garra de tejón al niño, para protegerle contra el mal de ojo

Elhuyar hiztegia

20220215-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: Atzerriko izenen ahoskera/Lourdes Oñederra/Pako Eizagirre

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

AHOSKERA

Atzerriko izenen eta hitzen ahoskera

Atzerriko izenak euskarazko grafiara ekarriak izan badira, euskararen arauak betez ahoskatzen dira (alegia, euskal hitzak balira bezala): Andaluzia, Bartzelona, Belgika ([g], alegia], Bordele, Egipto ([g], alegia), Florentzia, Valentzia, Zipre… ( g letra (ge) erdal hitzen deklinabidea)

Horien artean badira beste alfabeto batzuetatik (zirilikotik, adibidez) moldatuak ere; esate baterako, Jalta edo Sarajevo. Horiek ere euskal moldera ahoskatu behar dira: [Yalta] eta [Sarayebo] ( j letra (jota)). Zalantzarik izanez gero, egokiena 158. araura jotzea da.

  Euskaraz jatorrizko hizkuntzan bezala idazten diren izen bereziak —lekuak, pertsonak, erakundeak, markak…— jatorrizkoan bezala (ahalik eta gertuen) ahoskatzekoak dira ahoskera zainduan.

   – Gaztelaniazko Jaén, Algeciras, Ciudad Real, Juan eta abar, gaztelaniaz bezala ahoskatzekoak dira;

   – Frantsesezko Avignon, Racine, François, Jacques eta abar, frantsesez bezala;

   – Ingelesezko James, Francis, George, Nicholas, Cambridge, Botswana, Google eta abar, ingelesez bezala;

  –  Italierazko Da Vinci, Perugia, Pirandello, Venezia eta abar, italieraz bezala. Eta beste horrenbeste gainerako hizkuntzekin. [158 eta 184. arauak]

Oharra: 87. arauaren arabera, Zaragoza, Zamora eta Ceuta izenak bai gaztelaniaren moldera [Ɵ], bai euskararen moldera [z] ahoska daitezke.

Euskara batuaren eskuliburua

2022-01-18-bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: huts; ‘Ohartxoa’; Itxi liburuak

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

HUTS

Oso erabilera desberdinak izan ditzake.

Adibideekin ikusiko dugu hobeto:

– Nik kafe HUTSa hartzen dut.

– Poltsa HUTS hori zurea da?

Osoguztiz edota izugarri adberbioen esangura hartzen du batzuetan:

– Horiek lapur HUTSak dira.

– Andoni gezurti HUTSA da.

Beste zenbaitetan, besterik ez, baino ez esan nahi du:

– Hori zorte HUTSA izan da.

– Hori gezur HUTSA da.

Aditz-izenarekin (ikusTE, izaTE) ere erabil daiteke:

– Ikuste HUTSarekin igarri zion zer zeukan.

– Ez dut jasan: usainTZE HUTSak gaixotu egiten nau.

Zeromateria hutsa edo ezereza adierarekin ere bai:

– HUTSean (ezerezean) geratu da dena.

– Unibertso osoa HUTSetik sortu omen zen.

– Nola geratu dira azkenean? Hiru eta HUTS.

Beste esapide batzuetan ere aurki dezakegu:

– Esku HUTSIK etorri naiz.

– Zer egiten duzu OINUTSIK? Hotza egiten du.

– Sekulako hotza egin arren MAKUTSIK (mahuka-hutsik) irten da.

– Penalti bat HUTS EGIN dute, eta HUSNA geratu dira.

– Eta HUSKERIA horregatik haserretu dira?

Zero/huts

20211228-Bost minutuko ikastaroajpg

Bost minutuko ikastaroa: Gabonetako hiztegia; Ahotsak.eus; Hator hator (Kherau)

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

Gabonetako hiztegia:

Gabonak, Eguberriak: Navidad / Noël

Gabon-gaua: La Nochebuena / La nuit de Noël

Eguberri-eguna: Día de Navidad / Le jour de Noël

Urtezahar-gaua, Gabon zahar gaua: El día de Nochevieja/La nuit de la Saint-Sylvestre

Urteberri-eguna: Día de Año Nuevo / Le jour de l’an

Eguberri on!: ¡Feliz Navidad! / Joyeux Noël!

Urteberri on!: ¡Feliz año nuevo! / Bonne année!

 

LETRA-ZOPA

https://wordwall.net/es/resource/7225060/gabonetako-hiztegia
20211221-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: Hau guztia, guzti hau; Goizalde Landabaso; Uxue Alberdi, Eñaut Elorrieta

Iturria: Jabier Oses Azurmendi | Hizkuntza normalizazioko teknikaria | Kultura eta Hizkuntza Politika Saila


Euskara hobetzen

Euskaltzaindiaren arauak 

GUZTI HAU / HAU GUZTIA 

Hauek dira hobesten diren formak:

 Hauek guztiak, gauza hauek guztiak…
– Hauetan guztietan, taberna hauetan guztietan

Ontzat ematen dira hau guz(t)iau bezalakoak ere. Hala ere, ez dira batasunerako egoki ikusten forma hauek: *guzti hauek edo *guztihauek, *gizonau, etab.

Iturria: Euskaltzaindiaren arauak: 4. araua:

“Hau guztia” ala “guzti hau”? Horra hor gakoa! Euskal tradizioan “hau guztia” da forma nagusia, nahiz eta Hegoaldean “guzti hau”, “guzti haietan” eta abar franko errotuak dauden. Baina, azpimarratu beharrekoa da Hegoaldean soilik gertatu dela aldaketa hori, eta, ondorioz, puntu honetan tradizio zaharrean zegoen batasuna hautsi egin dela. Hortaz, “hau guztia” eta “guzti hau” esapideen artean, lehena hobesten du Euskaltzaindiak.

 

Horixe“hau guztia” erabili behar da, eta ez “guzti hau”. Eta, jakina, horren ondorioz: “etxe horietan guztietan ikusi dut” erabili beharko da, eta ez “etxe guzti horietan”. Eta berdin: “lankide guzti horiekin egin dugu bilera” erabili ordez, “lankide horiekin guztiekin egin dugu bilera” erabili beharko da. Edo “bide guzti hartan bildu zituzten botilak” erabili beharrean, “bide hartan guztian bildu zituzten botilak” erabiliko dugu.

 

Iturria: Euskara hobetzen, “Hau guztia”

Ariketak: Ehutsi

Mintzanet-Bost minutuko ikastaroa

Bost minutuko ikastaroa: behe-mailako hitzak; hiztegia; hitzak ikasteko jokoa

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

Bost minutuko ikastaroa-Mintzanet

Bost minutuko ikastaroa: ‘Ezin’ elementua; Aire ikusezina; Emakume ikusezina

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

Bost minutuko ikastaroa-maiatzak11

Bost minutuko ikastaroa: eragin eta arazi; Joan-etorriko paperak; Eusko Jaurlaritzako hizkuntza-irizpideak

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

5-min-ikastaroa-Mintzanet

Bost minutuko ikastaroa: ZEHAR postposizioa; ‘Panza de burro’ (Andrea Abreu); EIMA katalogoa

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

Bost minutuko ikastaroa-Mintzanet

Bost minutuko ikastaroa: Gehiengoa eta gehienak; Aire ikusezina; Artefaktua

Iturria: Jabier Oses Azurmendi
Hizkuntza normalizaziorako teknikaria
Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Saila